To nowa filozofia działania miasta w obszarze kultury. 15 grudnia Gliwice wraz z Fundacją Stocznia zaprezentowały projekt pierwszej w swojej historii polityki kulturalnej. Dokument powstał w wyniku kilkumiesięcznego procesu diagnostycznego i konsultacyjnego, prowadzonego z udziałem gliwiczan, twórców, animatorów, organizacji pozarządowych oraz instytucji kultury.
– Ten dokument porządkuje nasze myślenie o kulturze i wyznacza jasny kierunek działań na kolejne lata. Chcemy kultury dostępnej, współtworzonej i zakorzenionej w lokalnych potrzebach, ale jednocześnie otwartej na innowacje i współpracę – podkreśla prezydentka Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka.
Diagnoza: duży potencjał, rozproszone działania
Punktem wyjścia dla projektu była diagnoza stanu kultury w Gliwicach. Pokazała ona miasto o dużych zasobach infrastrukturalnych i instytucjonalnych, lecz jednocześnie zmagające się z rozproszeniem działań, nierównym dostępem do oferty kulturalnej. Wskazano także na potrzebę silniejszego dialogu, lepszego przepływu informacji i większego zaangażowania mieszkańców w współtworzenie życia kulturalnego.
Kultura jako dialog z gliwicką tożsamością
W odpowiedzi na te wnioski projekt polityki kulturalnej formułuje wizję Gliwic jako miasta, które jest wiodącym ośrodkiem kultury w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, miejscem organizacji wydarzeń o randze ogólnokrajowej i międzynarodowej. Gliwiczanki i gliwiczanie angażują się w wydarzenia kulturalne, stając się w wielu przypadkach ich współtwórcami. Oferta kulturalna jest atrakcyjna, różnorodna i nowoczesna – wykorzystuje nowe technologie, wzmacnia kompetencje mieszkańców, sprzyja ich kreatywności i odpowiada zarówno aspiracjom metropolitalnym Gliwic, jak i oczekiwaniom lokalnych społeczności w dzielnicach. Rezonuje na potrzeby różnych grup odbiorców w każdym wieku, a przy tym jest dostępna dla osób o szczególnych potrzebach i różnych grup znajdujących się w gorszej sytuacji. Elementem oferty kulturalnej miasta są także działania z zakresu edukacji kulturalnej, przeznaczone dla różnych grup wiekowych.
Ta nowa wizja miasta zakłada, że gliwicka kultura wyrasta z lokalnej tożsamości i pozostaje z nią w dialogu, a przy tym wyróżnia się wysoką jakością, zauważalną tak przez mieszkańców, jak i gości zewnątrz. Jednocześnie kultura jest jednym z kluczowych narzędzi promocji miasta.
Pięć obszarów, które mają zmienić sposób działania
Dokument wskazuje pięć strategicznych obszarów rozwoju kultury w Gliwicach. Pierwszym jest integracja polityki kulturalnej, rozumiana jako lepsze łączenie działań instytucji, organizacji pozarządowych, twórców i środowisk akademickich. Drugim obszarem są innowacje w kulturze, w tym wykorzystanie nowych technologii i rozwój nowych form twórczości. Trzecim – włączenie społeczności lokalnych, czyli wzmacnianie działań dzielnicowych i oddolnych inicjatyw mieszkańców. Czwartym obszarem jest edukacja kulturalna, a piątym – współpraca metropolitalna w ramach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Jedna strategia, wiele kierunków operacyjnych
Na tej podstawie sformułowano jedenaście kierunków operacyjnych, obejmujących m.in. wzmacnianie sieci współpracy w środowisku kultury, rozwój dialogu i partycypacji, budowę ogólnopolskiej marki kulturalnej Gliwic, zwiększenie działań lokalnych w dzielnicach i wyrównanie dostępu do kultury między dzielnicami, rozwijanie i tworzenie nowych platform i narzędzi wspierających inicjatywy lokalne i sąsiedzkie, indywidualnych twórców, grupy nieformalne i organizacje pozarządowe działające w obszarze kultury, czy też rozwój oferty dla młodzieży oraz edukacji kulturalnej.
Młodzi jako współtwórcy, nie tylko odbiorcy
Szczególne miejsce w dokumencie zajmuje młodzież. Polityka kulturalna zakłada tworzenie narzędzi umożliwiających młodym ludziom nie tylko uczestnictwo, ale także współtworzenie oferty kulturalnej – poprzez inicjatywy młodzieżowe, wolontariat, edukację nieformalną i rozwój kompetencji twórczych. To jeden z kluczowych kierunków, który ma wzmocnić międzypokoleniowy charakter miejskiej kultury.
Dziedzictwo, tożsamość i infrastruktura jako cenny zasób
Ważnym elementem dokumentu jest dialog z dziedzictwem historycznym i kulturowym miasta. Projekt polityki podkreśla znaczenie wielokulturowej przeszłości Gliwic, dziedzictwa industrialnego oraz lokalnych historii jako zasobów, które mogą wzmacniać tożsamość miasta i budować jego rozpoznawalność. Zakłada się rozwój działań edukacyjnych, artystycznych i badawczych odnoszących się do tych tematów.
Projekt nie pomija też kwestii infrastrukturalnych. Wśród priorytetów znalazły się m.in. odbudowa Ruin Teatru Victoria, poprawa dostępności istniejących obiektów kultury, rozwój przestrzeni kulturalnych w dzielnicach oraz stworzenie miejsc otwartych na działania związane z nowymi mediami i technologiami.
Zaprezentowany projekt Polityki kulturalnej Gliwic stanowi podstawę do dalszych prac i rozmów. Z tekstem będzie mnożna zapoznać się na początku przyszłego roku. Wówczas zostanie on w całości poddany konsultacjom z mieszkańcami i organizacjami pozarządowymi.
